Warning: session_start(): Cannot send session cookie - headers already sent by (output started at /home/content/33/11201733/html/www.kratkofil.org/index.php:1) in /home/content/33/11201733/html/www.kratkofil.org/libraries/joomla/session/session.php on line 423

Warning: session_start(): Cannot send session cache limiter - headers already sent (output started at /home/content/33/11201733/html/www.kratkofil.org/index.php:1) in /home/content/33/11201733/html/www.kratkofil.org/libraries/joomla/session/session.php on line 423

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/content/33/11201733/html/www.kratkofil.org/index.php:1) in /home/content/33/11201733/html/www.kratkofil.org/libraries/joomla/session/session.php on line 426

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/content/33/11201733/html/www.kratkofil.org/index.php:1) in /home/content/33/11201733/html/www.kratkofil.org/plugins/system/jfrouter.php on line 315

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/content/33/11201733/html/www.kratkofil.org/index.php:1) in /home/content/33/11201733/html/www.kratkofil.org/plugins/system/jfrouter.php on line 316

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/content/33/11201733/html/www.kratkofil.org/index.php:1) in /home/content/33/11201733/html/www.kratkofil.org/plugins/system/jfrouter.php on line 317
Kratkofil Plus | Znamenitosti grada
Serbian (Latin)English (United Kingdom)
kratkofil 2015

Login



Register

Home  //  Banja Luka  //  Znamenitosti grada
PDF
Štampa
El. pošta

TVRĐAVA KASTEL

kastelKastel predstavlja najstariji očuvani kulturno istorijski spomenik u Banjaluci. Ukupna površina kompleksa Kastel iznosi 48.000 kvadratnih metara. Unutar bedema nalazi se više objekata, među kojima centralni logor sa dvije kule i malim arsenalom, centralni arsenal, tzv. kamena zgrada, te više različitih zidova koji su dijelili i formirali pojedine interne prostore.

Istorija Kastela počinje sa rimskim osvajanjima ilirskih teritorija. S obzirom da je područje današnje Banjaluke bilo nemirno, a rimska vlast nesigurna, javila se potreba stacioniranja, rimskih vojnih odreda u ovim krajevima. Za njihove potrebe podizani su vojni logori (CASTRA), širom Ilirika (šire područje današnje Banjaluke) uz koje su se javljala i civilna naselja.

Unutar tvrđave pronađeno je više primjeraka kasnoantičke bronze, keramike, i jedna kasnoantička bronzana fibula. U centralnom prostoru tvrđave pronađeni su kasnoantički objekati većih dimenzija. Da li je riječ o kasnoantičkom svetilištu, nekoj administrativnoj zgradi ili kompleksu različitih sadržaja – tek treba da se utvrdi.

Tvrđava Kastel je 1950. proglašena dobrom kulturno-istorijskog nasljeđa prve kategorije, a 2002. godine uvršćena na listu ugroženih spomenika Bosne i Hercegovine.

Trenutno je u fazi rekonstrukcija ove tvrđave, jer su pojedini njeni dijelovi u fazi raspada i zatvoreni su za javnost. Na Ljetnoj pozorinici Kastela održavaju se razne manifestacije. Kratkofil Plus na tvrđavi Kastel održava večernje projekcje filmova.

SAFIKADIN GROB

Safikadin_grob2Preko puta Kastela nalazi se spomenik Safikadi, lijepoj djevojci koja se ubila zbog ljubavi. Priča o nesrećnoj djevojci Safikadi, koja se prema predanju ubila zbog neostvarene ljubavi, spada među legende koje su specifične za Banjaluku.

Safikadina priča, kao svaka legenda, ima mnogo različitih verzija, ali suština nesretne ljubavne priče je u svim tumačenjima ista. Safikada je bila prelijepa Banjalučanka koja je zbog neostvarene ljubavi prema vojniku koji je služio u banjalučkoj tvrđavi Kastel oduzela sebi život.

Mjesto Safikadinog groba postalo je kultno mjesto gdje generacije Banjalučana pale svijeće, sa željom da budu srećni u ljubavi. Zaljubljene duše, najčešće na Valentinovo, 14. februara, dolaze na grob da zapale svijeću, ostave ružu i ceduljicu sa napisanom željom.

BANJ BRDO / ŠEHITLUCI

sehitluciNekadašnji Šehitluci, a danas Banj Brdo popularno je brdo u blizini centra Banjaluke. Ukoliko ste spremni da odvojite nekoliko sati jednog dana možete da obiđete ovo mjesto. Tu se nalazi izletište Trešnjik, a šumskim putem ili uličnom stazom možete doći i do Spomenika palim Krajišnicima u Narodnooslobodilačkoj borbi (1941—1945). Spomenik je od centra grada udaljen 5 kilometara.

Ovaj spomenik je djelo akademskog kipara Antuna Augustinčića jednog od najvećih jugoslovenskih kipara i majstora memorijalne plastike. Spomenik je na svečan način otkriven na Dan ustanka naroda BiH - 27. jula 1961. godine uz prisustvo najviših državnih rukovodilaca. Riječ je o zdanju koje je mauzolejskog tipa visine 13 m i dužine 24 m. Svojim dimenzijama i monumentalnošću trebao je da pokaže veličinu žrtve podnesene za slobodu.

Pozicija spomenika je takva da se vidi iz gotovo svih dijelova grada, a sa spomenika se pruža pogled na cijeli grad.

Bilo je predviđeno da se unutrašnjost spomenika oslika i Ismet Mujezinović je napravio skice crteža, ali zbog prodora vode to je odloženo. Spomenik je izgrađen od bračkog mermera, što je uzrokovalo njegovo osipanje, jer se pokazalo da taj kamen nije pogodan za ovdašnju klimu. Tako je ovaj spomenik od početka imao problema sa održavanjem. Osamdesetih je urađena detaljna rekonstrukcija, koja je samo dijelom spriječila propadanje.

Spomenik je bio mjesto hodočašća ljudi iz svih krajeva Jugoslavije. Mjesto gdje su se održavali otvoreni časovi istorije. Start i cilj svih reli, moto i biciklističkih trka. Bilo je nezamislivo da neka zvanična, ili nezvanična delegacija posjeti Banjaluku, a da ne posjeti ovaj spomenik. A i sami Banjalučani rado su vodili svoje goste na ovaj vidikovac.

GOSPODSKA ULICA

gospodskaNajpoznatija ulica u Banjaluci je gospodska ulica koja svojim izgledom čuva šarm proteklih vremena. Ona je ulica kroz koju svaki putnik prođe. Svoj današnji izgled počela je poprimati u doba Austrougarske i može se reći da su od tada do danas promjene bile izuzetno male. Današnji izgled dobila je poslije sanacije od oštećenja koja je zadobila u zemljotresu 1969. godine.

 

 


VRBASKI DAJAK ČAMAC

dajak_vrbasVrbasom plove čamci specifični za ovo područje, a to su dajak čamci. Riječ o čamcima koji se pokreću tako što se guraju drvenom motkom dugačkom oko četiri metra. Oni su nezvanični simbol Banjaluke već dugo vremena i njihov autentičan izgled vezan je samo za grad na Vrbasu.

Ne zna se kada je tačno prvi vrbaski čamac guran dajakom zaplovio po Vrbasu. Legenda kaže da je dajak nastao i prije Banjaluke, a da je u njemu plovio osnivač grada. Bliže istini je priča da je dajak-čamac nastao kao potreba i sredstvo prevoza robe sa jednog na drugi kraj grada.

Prema zvaničnim dokuemntima dajak je u Banjaluci postojao i prije Prvog Svjetskog rata, a ekspanziju je doživio između dva rata.

Dajak-čamac dugačak je sedam metara, jer je kroz decenije vožnje utvrdjeno da ta dužina idealno odgovara brzini i dubini Vrbasa. Čamac je širok najčešće 75 cantimetara. Najupečatljiviji detalji su krma i špic koji se prave od jednog komada drveta, bagrema, jasena, hrasta, rjedje trešnje, pa čak i mahagonija. Svaki čamac mora imati ime.

Čamac se gura stojeći, s krme, a vožnja zahtijeva veliko umijeće. Majstori po pravilu ne otkrivaju tehnike izrade čamca, a iako ne postoji tačno utvrđen cjenovnik, prema nezvaničnim informacija jedan dajak košta oko 3000 KM.

Tokom ljetnih dana možete vidjeti mladiće i djevojke kako se voze dajakom po Vrbasu.

 

ZGRADA GRADSKE PALATE I BANSKOG DVORA

opstina b_dvor
Kada je formirana Vrbaska banovina 1929. godine i kada je za prvog bana postavljen Svetislav Tisa Milosavljević, osjećala se potreba za izgradnjom jednog reprezentativnog sjedišta. Za izgradnju Banske palate i Banskog dvora raspisan je 1930. godine jugoslovenski konkurs, a radovi na Banskom dvoru počeli su u martu 1931, dok je svečano otvaranje zdanja bilo 8. novembra 1932. godine.  Zdanja Banskog dvora i Banske uprave predstavljaju čvrste završne elemente postojećih cjelina, istovremeno djelujući kao fasadno platno reprezentativnog trga. Ovakvo arhitektonsko rješenje, koje u sebi sadržava arhitektonski izraz objedinjenog klasicizma i elemenata srednjovjekovnog srpskog graditeljstva, u konačnom rješenju je dalo graditeljsko ostvarenje posebnih vrijednosti.

 

MUZEJ SAVREMENE UMJETNOSTI RS (zgrada stare željezničke stanice)

msurs2

Zgrada stare željezničke stanice iz 1891-1892. godine (danas Muzej savremene umjetnosti RS) izvedena je kao monumentalno zdanje izgrađeno u neorenesansnom stilu. U Muzeju savremene umjetnosti može posjetiti izložbe poznatih domaćih i svjetskih autora. Osim izložbenih aktivnosti, Muzej savremene umjetnosti redovno organizuje predavanja eminentnih stručnjaka, istoričara umjetnosti i umjetnika, bavi se izdavačkom djelatnošću, te organizuje prezentacije koje tumače savremenu umjetnost. Radno vrijeme Muzeja je svakim danom od 10.00 do 22.00 časa a ulaz je besplatan.

 

MUZEJ REPUBLIKE SRPSKE

muzej

Osnovan 26. septembra 1930. godine pod nazivom Muzej Vrbaske banovine. Po nalogu kralja Aleksandra Karađorđevića, osnivač Muzeja je bio prvi ban Vrbaske banovine Svetislav Tisa Milosavljević. Prvi upravnik Muzeja Vrbaske banovine bio je Spiridon Špiro Bocarić, akademski slikar iz Budve. Do 1982. godine Muzej RS je nekoliko puta mijenjao naziv i prostor, a potom smješten u dijelu objekta Doma radničke solidarnosti, u kojem su Narodna i univerzitetska biblioteka i Dječije pozorište. Odlukom Vlade Republike Srpske, 14. novembra 1992. godine, dotadašnji Muzej Bosanske krajine preimenovan je u Muzej Republike Srpske i proglašen centralnom ustanovom zaštite pokretnih kulturnih dobara. Baštini veliki broj etnografskih predmeta neprocjenjive istorijske, nacionalne i kulturne vrijednosti.

Telefon: +387 51 215 973
Mejl: Ova adresa el. pošte zaštićena je od spam napada, treba omogućiti JavaSkript da biste je videli Ova adresa el. pošte zaštićena je od spam napada, treba omogućiti JavaSkript da biste je videli

 

ARHIV REPUBLIKE SRPSKE

arhiv

Zgrada nekadašnje Vojne komande izgrađena je 1878/1880. godine, što je vjerovatno prva gradnja za vrijeme Austro-ugarske okupacije. Objekat je jednostavnih arhitektonskih oblika primjerenih vojnoj namjeni a danas je u njoj smješten Arhiv Republike Srpske.

 

SABORNA PRAVOSLAVNA CRKVA - HRISTA SPASITELJA

hram-hrista-spasitelja-BL

Izgradnja Saoborne crkve "Svete Trojice" u centru grada je bio prvi veći graditeljski poduhvat u Banjaluci nakon Prvog svjetskog rata. Završenoj crkvi je kumovao prvi ban Vrbaske banovine Svetislav Tisa Milosavljević 1929. godine. Izgradnja Saborne crkve iniciraće dalju izgradnju okolnog prostora, a posebno u periodu Vrbaske banovine. Crkva je oštećena u nacističkom bombardovanju Banjaluke 1941. godine, a ubrzo zatim i srušena po nalogu tadašnje okupatorske vlasti Nezavisne države Hrvatske. Po završetku II svjetskog rata na ovom mjestu je izgrađen spomenik palim borcima u Narodno oslobodilačkoj borbi protiv fašizma. Sa obnovom crkve, sada pod nazivom “Hrista Spasitelja” se počelo 1993. godine. Spomenik palim borcima u Narodno-oslobodilačkoj borbi je izmješten na plato ispred hotela Bosna. Hram je građen od 1993 do 2004. Godine, od najplemenitijeg kamena sa Bliskog istoka tzv. TRAVERTIN u bojama (crveni i žuti) koji nastaje vulkanskim erupcijama. Na fasadi hrama se nalaze portali, rozete, stubovi, krstovi, bifole arhivolte koje su rađene od kararskog bijelog mermera. Stubovi (6 velikih i 4 mala) su napravljeni od granita iz mjesta Đadone, Sardinija. Pozlaćeni lim kojim su pokrivene kupole ne rđa, a izrađen je po ruskoj tehnologiji. Zvona su izrađena u Insbruku kao što su bila zvona i u porušenoj crkvi (B dur) 6400T teška, a najveće zvono je teško 3200T. Ugrađena je i najsavremenija elektronika za zvonjenje. Crkva Hrista Spasitelja predstavlja jednu od najljepših i najvećih arhitektonskih ostvarenja pravoslavnih hramova na Balkanu.

 

ZGRADA PRAVOSLAVNE MITROPOLIJE

mitropolija

Zgrada pravoslavne Mitropolije je izgrađena 1904. godine. Počev od zgrade Mitropolije, u javnoj arhitekturi Banjaluke počinje da se primjenjuje «srpsko-vizantijski» stil, sa elementima preuzetim iz srpskog srednjovjekovnog graditeljstva. Ovaj značajan objekat (danas Eparhijski dom), projektovao je arhitekta Josip Blažeković. Izdvaja se bogatstvom ornamenata na fasadama – profilisanim vijencima, floralnim ukrasom optočenim arhivoltama i kitnjastim balkonom na središnjem istaku.

 

SAMOSTAN MARIJA ZVIJEZDA

samostan

Posjetioci koji prvi put ulaze u opatijsku crkvu u Mariji Zvijezdi, u prvi mah ostaju bez riječi. Taj silni prostor, te nježne boje, to neobično umjetničko uobličenje je nešto što sigurno niste očekivali. Zapravo, toj crkvi, koja je već 30 godina i župna crkva, nema slične u cijeloj Bosni. Izgrađena je za neobično kratko vrijeme: 20. avgusta 1925. godine udaren je temelj, a već godinu dana kasnije gradnja je bila gotova i urađen je svod. Prvobitni plan za njenu gradnju je uradio redovnik iz samostana, arhitekt brat Eberhard (Wegnandt), koji je izgradio još dvadesetak (manjih) crkava u okolini Banjaluke. Plan je detaljno razradio arhitekta iz Münchena - Bruno Diamant. Neobična sudbina jednog od njegovih djela leži u nevjerovatnom čudu, koje je ostalo očuvano: 2,6 m visoki kip Gospe sa djetetom stoji nepričvršćen u jednoj niši gore visoko u svetištu (prezbiteriju). Crkva je oštećena prilikom oba velika potresa, ali Gospa - ne. Posjeta samostanu Marija Zvijezda je uključena u program razgledanja grada, a na ovaj način možete upoznati djela ovih neobičnih ljudi i posjetiti stalnu izložbenu postavku fotografija "140 godina trapista".

 

SPOMENIK PETAR KOČIĆ

p_kococ

Spomenik književniku i narodnom tribunu Petru Kočiću (1877-1916) se nalazi u Gradskom parku (prekoputa glavnog trga), i predstavlja još jedan rad Antuna Augustinčića u Banjaluci i Vanje Radauša. Spomenik je završen 1929, a postavljen je i svečano otkriven 6. novembra 1932. godine.

 

DŽAMIJA FERHADIJA

ferhadija

Sagrađena je 1579. godine za vrijeme vladavine Ferhad paše Sokolovića, kada je Banja Luka postala sjedište bosanskog pašaluka. Jedan je od najvrednijih kulturno -istorijskih spomenika orijentalne kulture u Bosni i Hercegovini, sagrađena u duhu škole poznatog turskog arhitekte Sinana. Ferhad - paša Sokolović je bio član čuvene porodice Sokolovića koja je obilježila dio istorije Bosne u vrijeme kada je Osmansko carstvo bilo na vrhuncu svoje moći. Ferhadija je srušena 1993. u građanskom ratu,a njena obnova, po istom projektu je počela 2006. godine.

 

SREDNJOVIJEKOVNI GREBEN

srednjov-greben

Srednjovjekovni utvrđeni grad Greben nalazi se u Krupi na Vrbasu, 25km južno od Banjaluke. Prvi put se pominje u izvorima 1192. godine, a potom 1322. i 1346. godine kada gradom upravlja izvjesni Nikola. U 14. vijeku Greben je bio u posjedu feudalne gospode Hrvatinića, gospodara Donjih Kraja, o čemu svjedoče povelje potpisivane u ovom gradu 1374. i 1375. godine. Grad je stradao prilikom pada Jajačke banovine pod Turke 1527-1528. godine, a u turskim izvorima se pominje 1562. godine, na području nahije Jajce i to pod imenima Greben i Vrh Krupa. Čini se da je u periodu turske uprave grad napušten. Danas je u ruševnom stanju. Nešto bolje je sačuvana samo kula nad Vrbasom i dio bedema koji se spuštaju prema kanjonu rijeke.

 

SREDNJOVJEKOVNO UTVRĐENJE BOČAC

bocac

Tvrđava Bočac se nalazi na lijevoj obali Vrbasa, na sredini puta E661, između Banjaluke i Jajca. Izgrađena je početkom XV vijeka na stijeni, sa zadatkom da brani prelaz preko Vrbasa. Prvi put se pominje u povelji iz 1448. godine. Grad je od 1463. do 1527. godine, kada je pao pod Turke, bio utvrđenje Jajačke banovine. U ranom XVIII vijeku Bočac se pominje kao utvrđenje sa malo topova. Napušten je prije 1833. godine. Za vrijeme turske okupacije naknadno je utvrđivan i održavan te su do danas relativno dobro očuvani snažni bedemi i kule koji okružuju prostrano gradsko dvorište.

 


MANASTIR GOMIONICA

gomionica

Manastir Gomionica sa crkvom posvećenom Vavedenju Bogoredice kod Bronzanog Majdana (na 42 km zapadno od Banjaluke), datira prije 1536. godine, kada se u turskim izvorima u njoj pominje iguman Andrija. Iz 1599. godine potiče tipik manastira Gomionice, danas u eparhijskoj biblioteci u Aradu (Rumunija). Monasi su krajem XVII vijeka izbjegli u manastir Hodoš u Banatu, a 1738. godine u slavonski manastir Pakru. Tokom XVIII i XIX vijeka crkva je nekoliko puta obnavljana. Manastirsku školu podignutu 1882. godine je pohađao i poznati književnik Petar Kočić. Godine 1892. u kupoli, ispod sloja zidnog slikarstva iz oko 1870. godine, otkrivene su starije freske. Zaključuje se da je prvobitno gomionička crkva bila ukrašena freskama, izuzev unutrašnje priprate. Živopis Gomionice posjeduje izvjesne stilske karakteristike koje ga dovode u vezu sa majstorima koji su u sedmoj i osmoj deceniji XVI vijeka oslikali pećku i gračaničku pripratu, crkvu manastira Lomnice i obnavljali freske u Studenici, Mileševi i Banji kod Priboja. Manastirski konak je u XIX vijeku proširen i podignut na sprat. U niši na istočnom zidu trpezarije sačuvala se freska Bogorodice sa Hristom iz XVII vijeka. U manastirskoj riznici su zbirke ikona iz XVI – XIX vijeka, starih rukopisnih i štampanih knjiga iz XIV – XVIII vijeka i predmeta umjetničkog zanatstva. Pozlaćeni gomionički srebrni krst iz 1640. godine, rad Stefana Ivanovića Sarajevca iz Sombora, danas je u kolekciji Londonskog univerziteta.

 

CRKVA SVETOG ILIJE U KRUPI NA VRBASU

crkva-sv-ilije

Crkva Svetog Ilije se nalazi se na putu E661 koji vodi od Banjaluke prema Jajcu i Mrkonjić Gradu. Crkva je smještena na nekropoli sa stećcima, među kojima su dva ukrašena krstovima, rozetama i polumjesecom, klesanim u visokom reljefu. Iznad crkve, na stijeni nad kanjonom Vrbasa, nalaze se ostaci srednjovjekovne tvrđave Greben grada. Kako se Greben pominje u izvorima krajem 12. vijeka, moguće je da je u to vrijeme pod njim sagrađena i bogomolja. U 15. vijeku feudalci iz porodice Vojsalića, nasljednici Hrvoja Vukčića Hrvatinića, brinuli su se o obnovi manastira pod Grebenom gradom. Manastir je opustio 1527-1528. godine, kada su i Jajce i Greben grad pali u ruke Turaka. Anonimni austrijski uhoda je između 1718-1739. godine zabilježio da se uz istoimeni potok i selo Krupu nalazi veliki zapustjeli pravoslavni manastir. Crkvu Svetog Ilije u Krupi na Vrbasu obnovio je 1889. godine mitropolit Sava Kosanović. “Dovratne pragove od zapadnih i južnih vrata, kao i jednu ploču iz crkve sa natpisom" kaže Kosanović "odnijeli su Turci i upotrijebili pri zidanju jedne džamije". Crkva je 1889. godine prepokrivena i dozidan joj je zvonik. Godine 1941. ustaše su crkvu zapalile.

U zemlji pored crkve pronađeni su fragmenti oslikanog maltera, koji su stariji od 1527-1528. godine poslije koje je ovaj hram zapustio, a predpostavlja se da su mlađi od 1447. godine, kad je, prema pisanim izvorima, izvršena obnova crkve u Grebenu. Crkva Svetog Ilije u Krupi na Vrbasu je samo jedan od motiva koje možete posjetiti u ovom prekrasnom mjestu, između dvije vrbaske klisure.

 

SREDNJOVJEKOVNI UTVRĐENI GRAD ZVEČAJ

Zvecaj2

Ostaci srednjovjekovnog utvrđenog grada Zvečaj nalaze se desetak kilometara južno od Banjaluke, na južnim padinama stijene nad lijevom obalom Vrbasa. Zvečaj se prvi put pominje 1404. godine, kada je herceg Hrvoje Vukčić ovdje sklopio ugovor sa Dubrovčanima protiv bosanskog kralja Ostoje. Predpostavlja se da je utvrđenje starije od ovog vremena. Bosanski kralj Stjepan Ostojić 1419. godine u Zvečaju potvrđuje privilegije Dubrovčanima. Godine 1463. Turci su zauzeli utvrđenje, a krajem iste godine preuzela ga je ugarska vojska Matije Kovina, te je do 1527. godine, kada ga je Turcima predao kapetan Andrija Drešneki, služio kao utvrda Jajačke banovine. Grad se sastojao od citadele, bedema koji se spuštaju ka Vrbasu i kula od kojih je jedna sačuvana do visine od oko deset metara.

 
  • katalog 2015

Trejleri 2015


Kratkofil - promo



Warning: mkdir(): Permission denied in /home/content/33/11201733/html/www.kratkofil.org/modules/mod_jw_cc/mod_jw_cc.php on line 30

Newsletter